Atopowe Zapalenie Skóry objawia się swędzeniem skóry w obszarach plackowatego, miejscowego zaczerwienienia skóry. Wynika z niespecyficznej alergii na wiele różnych  pokarmów i alergenów w powietrzu, ale jego przyczyna leży głębiej.

Tak naprawdę choroba ta dotyczy nadmiernej reakcji układu odpornościowego (wyrażającej się w alergii pokarmowej) oraz nieprawidłowej budowy bariery skórnej. Z racji na dość oczywistą poprawę po eliminacji popularnych alergenów z diety (białko jaj, mleko, pszenica, soja), taka procedura powinna być stosowana w pierwszej kolejności. Te produkty powinny być z pewnością wykluczone u małych dzieci. Warto też nie wprowadzać / wyeliminować z diety dziecka ryby i owoce morza. Oczywiście to tylko najczęstsze alergeny.

Choroba ta objawia się alergiami i egzemą skórną. Jej podłoże to jednak nieprawidłowa bariera skórna i odpowiedź odpornościowa.

Reakcje krzyżowe z innymi alergenami, np. u roślin z tej samej rodziny, są częste. Oznacza to, że jeśli uzyskano poprawę przy odstawieniu soi, należałoby odstawić wszystkie rośliny strączkowe. A to oznacza zrezygnowanie z grochu, fasoli, bobu. Członkiem tej rodziny roślin są też orzechy ziemne.

Alergia na pszenicę wskazuje na eliminację jakiegokolwiek zboża (co zresztą jest zdrowe dla każdego). Co to są zboża – już pisałem. Podobnie z produktami odzwierzęcymi. Osoby uczulone na mleko powinny wyeliminować wszelkie przetwory mleczne.

Jednak alergie pokarmowe są tylko objawem głębszego problemu. Problemem jest zbytnia aktywność układu odpornościowego. Występuje tu szereg problemów, począwszy od gorszej odpowiedzi wrodzonej układu (niska aktywność komórek natural killers, niskie wydzielanie białek przeciwbakteryjnych AMP w naskórku, mała ilość komórek dendrytycznych).

Układ odpornościowy „dochodzi” do porządku pod wpływem witaminy D.

Zmiany dotyczą też nabytego układu odporności. Polega to na rozregulowanej i „zbyt aktywnej” części nabytej. Jest to nieprawidłowe działanie limfocytów Treg (ich słabe oddziaływanie  przy jednoczesnej dużej ilości), nadprodukcja cytokin prozapalnych wydzielanych przez komórki Th2. Prowadzi to do słabej funkcji bariery skórnej, niskiej odpowiedzi wrodzonej i zaognionej odpowiedzi nabytej.

Zmiany w działaniu układu odpornościowego można zniwelować witaminą D. Wykazały to testy kliniczne osób chorych na AZS. Witamina D ogranicza stan zapalny, hamuje wydzielanie cytokin i zmniejsza aktywność limfoctów T. Jednocześnie witamina D promuje produkcję białek o działaniu przeciwbakteryjnym. Poprawia też stan bariery skórnej, w tym ekspresję białka filaggriny, którego niski poziom jest związany z chorobą.

Większość, bo średnio 80% witaminy D człowiek uzyskuje z działania słońca (a dokładniej UVB) na skórę. Tak więc stosowanie filtrów ochronnych UV w tej chorobie (i u ogółu ) wydaje się nietrafione. Znacznie lepiej jest być na słońcu bez takich ochrony, ale za to ograniczać czas ekspozycji i zapewnić jej odpowiednie nawilżenie. Dzięki temu nie ograniczamy produkcji skórnej witaminy D (już factor kremu wynoszący 8 powoduje jej ograniczenie o 97,7%).

Kolejnym problemem wydaje się zaburzenie w budowie bariery skórnej. Szczególnie istotne są tutaj połączenia ścisłe (tight junction) pomiędzy komórkami warstwy rogowej naskórka (stratum corneum). Komórki te tworzą jakby mur, którego zaprawą są te właśnie połączenia. U osób z chorobą AZS obserwuje się zmniejszoną syntezę białek tworzących TJ (np. klaudyna-1). Nieprawidłowości w budowie bariery powodują zwiększoną odpowiedź immunologiczną, szczególnie alergiczną wraz z typowym wzrostem przeciwiał IgE. Wpływa też na większe ryzyko infekcji, np. wirusem opryszczki.

Jednym z białek syntetyzowanych przez komórki naskórka jest filaggryna. Białko to ulega hydrolizie z udziałem zależnych od wapnia proteaz serynowych. Po hydrolizie, w połączeniu z różnorakimi chłonącymi wilgoć (higroskopijnymi) aminokwasami, powstaje warstewka nawilżająca naskórek (natural moisturising factor), wpływająca na nawilżenie skóry i utrzymanie odpowiedniego pH (kwaśnego), niekorzystnego dla rozwoju patogennych bakterii (np. gronkowce złocistego). Mutacje, łącznie z utratą funkcji filaggryny, są obecne w AZS i innych chorobach atopowych np. astmie i chorobach skóry cechujących się jej wysuszeniem..

Skóra osób chorych, ze względu na zaburzenia w budowie bariery skórnej i zaburzone działanie układu odpornościowego, jest bardziej podatna na zakażenia. Szczególną rolę przypisuje się tu gronkowcowi złocistemu (Staphylococcus aureus). Jest wykrywany u 90% osób o zmienionej chorobowo skórze. Bakteria ta wydziela toksyny jeszcze bardziej powiększające stan zapalny i egzemę.

Stosowanie sterydów pogarsza sprawę.

Z drugiej strony normalnie skórę zasiedla mikrobiom złożony z wielu niepatogennych, szczepów bakterii (np. S. epidermidis). Aktywnie zwalczają one bakterie patogenne, takie jak S. aueus. Co więcej, stymulują układ odpornościowy do prawidłowej odpowiedzi na szkodoliwe antygeny.

Mydło wysusza skórę i zakłóca jej działanie.

Zmiany w barierze skórnej, taki jak mutacje dotyczące białka filaggriny, połączone z nadmiernym używaniem mydła (obfitym i na całe ciało, zamiast w wybranych rejonach) i innych czynników wysuszających stosowanie miejscowych maści sterydowych i antybiotyków zmienia skład mikrobiomu oraz stan bariery skórnej i odpowiedzi odpornościowej. To wszystko prowadzi do pojawienia się lub zaognienia sytuacji, przyczyniając się do powstania stanu zapalnego skóry.

Literatura

Zaniboni, M.C. et al., 2016. Skin barrier in atopic dermatitis: Beyond filaggrin. Anais Brasileiros de Dermatologia, 91(4), pp.472–478.

Sicherer, S. & Sampson, H., 1999. Food hypersensitivity and atopic dermatitis: Pathophysiology, epidemiology, diagnosis, and management. Journal of Allergy and Clinical Immunology, The, 104(3), pp.S114–S122.

Leung, M.B.D., 2011. Atopic Dermatitis: A Disease of Altered Skin Barrier and Imune Dysregulation. Imunnol Rev, 242(1), pp.233–246.

Searing, D. & Leung, D., 2010. Vitamin D in atopic dermatitis, asthma and allergic diseases. Immunology and allergy clinics of North …, 80206(303), pp.1–15.

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s