Zastanówmy się, co wywołuje zaburzenie funkcjonowania bariery jelitowej? Po pierwsze infekcja jelitowa. Często nie da się jej jednak uniknąć. Czasami wystarczy rozregulowanie naturalnej flory jelitowej, np. intensywną antybiotykoterapią. Inne czynniki, takie jak dieta, również mają duże znaczenie.

Choroby „wychodzą” z jelit. Zauważył to już Hipokrates. W zasadzie problemem jest proces rozszczelnienia bariery jelitowej.


Masz wpływ na swoje zdrowie!

Zdrowie i sprawność fizyczna jest efektem dobrej diety i stylu życia.

Wokół siebie widzisz ludzi z łuszczycą i innymi chorobami skóry, reumatyzmem i problemami ze stawami?

Typowym problemem jest Hashimoto, czyli zapalenie tarczycy. Z pewnością w swoim otoczeniu masz takie osoby. Czy tak musi być?

Dowiedz się jak temu zapobiec!


Zapobieganie rozszczelnieniu jelita wymaga pracy

Na większość z wymienionych poniżej czynników możesz mieć bezpośredni wpływ. Nie tylko dieta da się modyfikować, warto zwrócić uwagę na tzw. styl życia. Czynniki te trzeba ograniczać, zastąpić czym innym, neutralnym, a czasem trzeba po prostu wyeliminować. To nie zabawa, nie ma zmiłuj. Niestety to ciągła praca nad sobą.

Masz wpływ na rozszczelnienie jelita i powstanie wielu chronicznych chorób.

Takie postępowanie odnosi się do ogólnie pojętej choroby autoimmunologicznej. Jakie to choroby? Zobacz tutaj. To właśnie rozszczelnienie bariery jelitowej jest decydującym elementem stanowiącym o pojawieniu się tego typu chorób. Usunięcie tego problemu jest rzeczą trudną ze względu na ilość poniższych czynników, lecz jest podstawą w usunięciu wielu problemów zdrowotnych.

Elementy działające negatywnie na barierę jelitową:

  1. Glutenbiałko zawarte w pszenicy i innych zbożach. Prawdopodobnie wpływa na tzw. szlak zonuliny. Efektem wydzielania zonuliny, w reakcji na gluten, jest nieszczelność jelita. Rozszczelnienie jelita to prawdziwa „puszka Pandory” i początek chorób autoimmunologicznych, atopii i chorób chronicznych. Czynnikiem za to odpowiedzialna jest frakcja glutenu zwana gliadyną. Gliadyna jest aglutyniną, czyli zlepia komórki, szczególnie bakteryjne. Wpływa więc na powstawania tzw. dysbakteriozy jelitowej. Działa też toksycznie na komórki jelitowe (i każde inne). Poza tym gluten, po przedostaniu się przez barierę jelitową, sam w sobie jest czynnikiem wywołującym chorobę znaną jako celiakia. Najwięcej glutenu jest w pszenicy. Składa się nawet na 80% wszystkich białek tego ziarna. Jest też obecny w każdym innym zbożu (szczególnie życie i oczywiście pszenżycie).
  2. Lektyny — zawarte w roślinach strączkowych, a dokładniej bobowatych (motylkowych), reprezentowanych przez fasolę. Do tej grupy należą też: groch żółty, groszek zielony, soja, ciecierzyca, lucerna, soczewica, łubin. Rośliny strączkowe są szczególnie bogate w lektyny, choć waściowie wszystkie rośliny je posiadają. Są obecne w ziarnach, a w szczególności w okrywie nasiennej, stąd są też w tzw. pieczywie gruboziarnistym (otręby).
  3. Rośliny z rodziny Psiankowatych (Solanaceae) — ziemniak, papryka, pomidor, bakłażan. Ze względu na bogactwo glikoalkaloidów z typu saponin, np. solaniny i tomatyny. Saponiny są jednak problemem tylko w niedojrzałych warzywach.
  4. Stres oksydacyjny — powstaje przeważnie w wyniku smażenia i innych procesów silnie termicznych, którym poddajemy żywność. Powstaje wtedy mnóstwo wolnych rodników tłuszczowych. Atakują one błony komórek, łącznie z białkami tam występującymi. Im więcej temperatury i tłuszczu wielonienasyconego (czytaj oleju roślinnego), tym gorzej. Atak wolnych rodników oznacza zniszczenie nabłonka i bariery jelitowej na długi czas. Rodniki tłuszczowe przedostają się też do organizmu wywołując inne choroby, takie jak miażdżyca. Stres oksydacyjny wzrasta przy niedoborze warzyw w diecie.
  5. Stres psychiczny — wpływa prawdopodobnie pośrednio poprzez działanie hormonów stresu (kortyzol, kortykosteron).
  6. Stosowanie sterydów (hydrokortyzon) w sposób długotrwały, w celu zmniejszenia objawów wielu chorób, działa dokładnie tak samo jak kortyzol i rozszczelnia jelito.
  7. Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NSAID) w leczeniu bólu
  8. Niedokrwienie jelit i w konsekwencji brak dostępu komórek do  tlenu (hipoksja) i substancji odżywczych (ischemia). Jest to efekt intensywnego, długiego i wycieńczającego wysiłku (np. bieg w maratonie lub wyścig rowerowy). Zalecany jest za to wysiłek typowo aerobowy lub HIIT.
  9. Związki aluminium — obecne jako dodatek w szczepionkach (adjuwant), dezodorantach (uśmierca bakterie), jedzeniu (w wyniku używania folii aluminiowych podczas pieczenia).
  10. Wapń — konieczny dla utrzymania ścisłych połączeń pomiędzy komórkami jelita. Brak wapnia zwiększa przepuszczalność bariery, ponieważ białka ją tworzące wymagają wapnia do działania (podobnie do większości białek organizmu). Niedobór prowadzi do rozkładu odpowiednich kompleksów białkowych. Problemem jest więc jego niedobór. Na szczęście jego uzupełnienie przywraca funkcje bariery.
  11. Podobnie sprawa się ma z niedoborem cynku. Odpowiednia ilość wapnia i cynku jest więc wymagana do poprawnego działania bariery jelitowej.
  12. Glukoza jest przenoszona wewnątrzkomórkowo przez komórki nabłonka jelitowego poprzez specjalne białko transportowe SGLT. Jednocześnie jednak stymuluje spore rozszczelnienie jelita poprzez przebudowę cytoszkieletu. Co więcej, jest używana w lekach w tym właśnie celu – usprawnia transport substancji do organizmu.
  13. Sól — jej nadmiar nie ma wpływu bezpośredniego na ciśnienie, co jest często odruchową myślą. Nie ma to znaczenia. Natomiast oddziałuje negatywnie na nabyty układ odpornościowy. Poza tym wspomniany transport glukozy przez białko SGLT (ang. Sodium-Glucose Linked Transporter) jest nadmiernie stymulowany przy zwiększonej ilości sodu i jednoczesnej obecności glukozy w jelicie. Efektem jest znowu otwarcie połączeń ścisłych.
  14. Chitozan — wielocukier izolowany z grzybów, szeroko stosowany w przemyśle, również jako substancje usprawniająca wchłanianie.
  15. Emulsyfikatory i surfaktanty — pod tymi pojęciami kryją się substancje zmniejszające napięcie powierzchniowe na granicy faz. Mamy z nimi do czynienia w mieszaninach wodno-tłuszczowych. Mówiąc wprost stabilizują takie mieszaniny, emulsje, aby się nie rozwarstwiały i nie wyglądały „nieciekawie”. Są to najczęściej różne sztucznie uzyskane pochodne mono- i diglicerydów, estry poliglicerolu (PGE, E475) i polirycynooleinianu (PGPR, E467), estry sacharozy i kwasów tłuszczowych (E473). Dodatki te spotykane są niestety w mleku zastępczym dla niemowląt. Artykuły spożywcze przetworzone należy więc unikać z tego też powodu.
  16. Kwasy tłuszczowe – wolne kwasy tłuszczowe o średnich łańcuchach, jak również EPA, DHA i gamma-linolenowy. Tego typu kwasy są obecne w mleku, maśle i oleju kokosowym w trój-acyloglicerolach. Warto zauważyć, że w naturze, w artykułach żywnościowych rzadko kiedy występują wolne kwasy tłuszczowe. Są natomiast stosowane w farmacji (obok cukru), jako substancje poprawiające wnikanie leków.
  17. Etanol — używany w trunkach alkoholowych i produktach spożywczych jak rozpuszczalnik organiczny. Działa podobnie jak stres oksydacyjny, z tym że działa negatywnie na same białka TJ.
  18. Acetaldehyd — aldehyd octowy występuje w przejrzałych owocach i kawie
  19. Inne rozpuszczalniki organiczne — są obecne w preparatach czyszczących i oddziałują negatywnie w wyniku wdychania mgiełki danego środka.
  20. Transglutaminazy pochodzenia mikrobiologicznego (mTG) — używane powszechnie w piekarnictwie od parunastu lat jako środki spulchniające. Działają poprzez sieciowanie białek zawartych w mące. Naśladuje to naturalny proces sieciowania glutenu zbożowego. Działanie sieciujące mTG wywołuje powstawanie szeregu nowych, nieznanych dla organizmu  ciał obcych i w konsekwencji stan zapalny połączony z rozszczelnieniem jelita. Transglutaminazy, razem z glutenem, działają synergistycznie, wywołując celiakię i prawdopodobnie inne choroby z autoagresji. Gliadyna rozszczelnia jelito, a mTG wywołuje powstanie przeciwciał anty-TTG i innych charakterystycznych dla celiakii.
  21. Infekcja bakteryjna — uruchamia szlak zonuliny oraz wywołuje produkcję cytokin prozapalnych wzmagających odpowiedź odpornościową. Po to właśnie istnieje ten mechanizm. Do usuwania infekcji. Oba wymienione procesy wywołują nieszczelność. W naturze nieszczelność ta powinna być krótkotrwała. W naszej cywilizacji, ze względu na wielość czynników  jest niestety praktycznie stała. Jak nie jeden, to drugi oddziałuje negatywnie na szczelność bariery. I stąd biorą się problemy.
  22. Antybiotyki — z jednej strony likwidują infekcje, lecz ciągłe ich stosowanie lub intensywna antybiotykoterapia prowadzi do rozregulowanie składu i ilości bakterii zawartych w naturalnej florze jelitowej. Przewagę liczebną zyskują te, działające negatywnie na zdrowie. A to prowadzi do stanu zapalnego i rozszczelnienia jelit.

Są też preparaty, które mogą pomóc w uszczelnieniu bariery jelitowej.

Po co to robić? Szczelna bariera zapobiega wielu chorobom, na przykład celiakii, cukrzycy typu I, nefropatii, stwardnieniu rozsianemu. Lepiej ją zawczasu uszczelnić i zapobiec problemom. Wszystkim czynnikom zawartym powyżej możesz nie zapobiec.

  1. Colostrum (siara) krowie lub mleko owcze produkowane tylko tuż po porodzie — działa odżywczo na nabłonek jelita
  2. Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe — przede wszystkim maślan, odżywiają nabłonek i tym samym usprawniają jego pracę. W naturze rzadko występują jednak w stanie izolowanym, jak pojedyncze cząsteczki. Powstają jednak podczas fermentacji mikrobiologiczne w produktach kiszonych lub w wyniku aktywności bakterii jelitowych, z błonnika lub kwasu mlekowego.
  3. L-glutamina — działa odżywczo na nabłonek, a więc zapobiega śmierci komórek
  4. Betaina (składnik soku z buraka) — zapobiega stresowi oksydacyjnemu.
  5. Cholina – prekrsor betainy, prekursor fosfolipidów, składników błony komórkowej.
  6. Witamina D3, a dokładniej poziom jego metabolitów, poziom którego pośrednio można sprawdzić badaniem krwi na 25-OH-D3, wpływa pozytywnie na utrzymywanie sprawnej bariery jelitowej; zapobiega jego rozszczelnieniu wywołanemu stanem zapalnym.
  7. Polifenole i flawonoidy roślinne, takie jak genisteina (soja) i kwercetyna i kemferol (cebula i brokuły), kurkumina (kurkuma). Chronią przed negatywnym wpływem toksyn (alkohol, acetalddehyd) i stresu oksydacyjnego lub wzmagają ekspresję białek.
  8. Probiotyki — szczepy bakterii, zdolnych do przeżycia w jelicie, normalnie tam się rozwijające w ramach mikrobiomu jelitowego i wpływające pozytywnie na zdrowie człowieka. Są w ciągłej komunikacji z nabłonkiem, a ich obecność zwiększa szczelność jelit. Co więcej, ten wpływ nie dotyczy jedynie „walki o teren” z patogenami, obniżenia ich ilości i w konsekwencji likwidacji stanu zapalnego. Pożyteczne bakterie potrafią odwrócić szkody wywołane infekcją. Efekt jest zauważalny nawet na poziomie ekspresji genów połączeń ścisłych. Ich działanie zapobiega złemu wpływowi stresu i stanu zapalnego. Wymienia się gatunki Streptococcus thermophilus, Lactobacillus acidophilus, Lacrobacillus plantarum, L. rhamnosus, Bifidobacterium infantis, B. lactis. 
  9. Przyprawy takie, jak pieprz, gałka muszkatołowa, liść laurowy, anyżek, ale też herbata – wykazują słabe, pozytywne działania.

Trzeba mieć na uwadze, że są to działania wyizolowanych składników pokarmowych. Te same składniki mogą zachowywać się inaczej w połączeniu z innymi i w zależności od sposobu jak i miejsca działania/produkcji. Przykładem są tu krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które w praktyce mogą być dostarczone sztucznie lub z produktami kiszonymi. Powstają też z błonnika, lecz w jelicie grubym, już po jego przejściu przez najistotniejsze miejsce, czyli jelito cienkie.

Podobnie należy uważać na mleko. Co prawda, jak napisałem, stwierdzono jego właściwości ochronne. Przykłądem jest colostrum, czyli siara, pierwsze mleko. Jest jednak pewien „haczyk”. Białka mleka (nie-ludzkiego) mają też swoją ciemną stronę. Nie ulegają trawieniu i docierają do jelit.Gdy przedostaną się przez nieszczelną barierę jelitową, wywołują szereg reakcji alergicznych i schorzeń.

Podsumowanie:

  • Szereg substancji wywołuje w efekcie problem zwany obrazowo „cieknące jelito”. Należy ich unikać i sprawić, że ich negatywny wpływ będzie jak najmniejszy. Najlepiej je wyeliminować. Są to, ogólnie rzecz biorąc:
    • zboża i wypieki
    • większość kasz i zbóż
    • rośliny strączkowe / Bobowate
    • rośliny Psiankowate
    • stres oksydacyjny i psychiczny
    • antybiotyki
    • alkohol
    • cukier
    • artykuły żywieniowe przetworzone
    • wycieńczający wysiłek
    • niedobór wapnia i cynku
  • Istnieją substancje  korzystnie wpływające na rozszczelnioną barierę. Warto ten fakt wykorzystać. Szczególną uwagę należałoby zwrócić na polifenole roślinne (powszechne w warzywach), probiotyki (naturalne kiszonki i suplementy) oraz witaminę D3 (której suplementacja jest ważna i z wielu innych powodów).

Masz wpływ na swoje zdrowie!

Zdrowie i sprawność fizyczna jest efektem dobrej diety i stylu życia.

Wokół siebie widzisz ludzi z łuszczycą i innymi chorobami skóry, reumatyzmem i problemami ze stawami?

Typowym problemem jest Hashimoto, czyli zapalenie tarczycy. Z pewnością w swoim otoczeniu masz takie osoby. Czy tak musi być?

Dowiedz się jak temu zapobiec!


Literatura

Lambert, G.P., 2009. Stress-induced gastrointestinal barrier dysfunction and its inflammatory effects. Journal of animal science, 87(14 Suppl), pp.101–108.

Lerner, A., 2012. Aluminum as an adjuvant in Crohn’s disease induction. Lupus, 21(2), pp.231–238.

Rezaie, A., Parker, R.D. & Abdollahi, M., 2007. Oxidative stress and pathogenesis of inflammatory bowel disease: An epiphenomenon or the cause? Digestive Diseases and Sciences, 52(9), pp.2015–2021.

Kruidenier, L. et al., 2003. Intestinal oxidative damage in inflammatory bowel disease: semi-quantification, localization, and association with mucosal antioxidants. The Journal of Pathology, 201(1), pp.28–36.

Du, J. et al., 2015. 1,25-Dihydroxyvitamin D Protects Intestinal Epithelial Barrier by Regulating the Myosin Light Chain Kinase Signaling Pathway. Inflammatory Bowel Disease, 21(11), pp.2495–2506.

Suzuki, T. & Hara, H., 2011. Role of flavonoids in intestinal tight junction regulation. Journal of Nutritional Biochemistry, 22(5), pp.401–408.

Bertrand, J. et al., 2016. Glutamine Restores Tight Junction Protein Claudin-1 Expression in Colonic Mucosa of Patients With Diarrhea-Predominant Irritable Bowel Syndrome. Journal of Parenteral and Enteral Nutrition, 40(8), pp.1170–1176.

Kong, J. et al., 2008. Novel role of the vitamin D receptor in maintaining the integrity of the intestinal mucosal barrier. October, 60637, pp.208–216.

Bhatia, V. & Tandon, R.K., 2005. Stress and the gastrointestinal tract. Journal of Gastroenterology and Hepatology, 20(February 2004), pp.332–339.

Arrieta, M.C., 2006. Alterations in intestinal permeability. Gut, 55(10), pp.1512–1520.

Lerner, A. & Matthias, T., 2015. Changes in intestinal tight junction permeability associated with industrial food additives explain the rising incidence of autoimmune disease. Autoimmunity Reviews, 14(6), pp.479–489.

Suzuki, T., 2013. Regulation of intestinal epithelial permeability by tight junctions. Cellular and Molecular Life Sciences, 70(4), pp.631–659.

Greer, F. & Pusztai, A., 2009. Toxicity of Kidney Bean (Phaseolus vulgaris) in Rats: Changes in Intestinal Permeability. Digestion, 32(1), pp.42–46.

Ulluwishewa, D. et al., 2011. Regulation of tight junction permeability by intestinal bacteria and dietary components. The Journal of nutrition, 141(5), pp.769–776.

Ikenouchi, J. et al., 2005. Tricellulin constitutes a novel barrier at tricellular contacts of epithelial cells. Journal of Cell Biology, 171(6), pp.939–945.

Kong, J. et al., 2008. Novel role of the vitamin D receptor in maintaining the integrity of the intestinal mucosal barrier. October, 60637, pp.208–216.

Co myślisz? Zostaw komentarz poniżej!

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s