Pszenica to naczelne zboże, uprawiane dziś powszechnie na Świecie. Należy do tzw. wielkiej trójki najczęściej uprawianych zbóż, obok ryżu i kukurydzy. Nie zawsze tak było.

Początek był znaczący

Dzisiejszy człowiek, jako gatunek, pojawił się ok. 90 000 lat temu. Większość tego okresu w jego diecie nie było ziaren. Pszenica pojawiła się w jego menu mniej więcej 10 000 lat temu. Jadł ją jednak tylko w okresie roku, gdy ziarno dojrzewało, ponieważ z początku nie było w żaden sposób magazynowane.

Wiadomo to po znaleziskach archeologicznych, w których znajdowano koła młynarskie i cepy. Przed tzw. rewolucją rolniczą, czyli cały okres paleolitu, człowiek nie jadł zboża. Żadnego, a w szczególności pszenicy. Z pszenicy otrzymujemy mąkę, a więc i żadnego chleba nie było!

Jesteśmy genetycznie zaprogramowani na jedzenie mięsa i zieleniny.

Ludzkie gromady można w tamtejszym okresie nazwać jako zbieracko-łowieckie. W tamtym okresie podstawą diety było jednak mięso dużych zwierząt. Dodatkiem były znalezione rośliny. Głównie zielone i liściaste warzywa.


Masz wpływ na swoje zdrowie!

Zdrowie i sprawność fizyczna jest efektem dobrej diety i stylu życia.

Wokół siebie widzisz ludzi z łuszczycą i innymi chorobami skóry, reumatyzmem i problemami ze stawami?

Typowym problemem jest Hashimoto, czyli zapalenie tarczycy. Z pewnością w swoim otoczeniu masz takie osoby. Czy tak musi być?

Dowiedz się jak temu zapobiec!


Ma to swoje konsekwencje w genetyce. Do takiej właśnie diety – opartej na mięsie z dodatkiem pokarmu roślinnego – jest genetycznie zaprogramowany nasz gatunek. Niewiele od tego czasu (w skali gatunku) zmienił się ten genetyczny „garnitur” człowieka. Wg ocen mogło minąć zaledwie ok. 500 pokoleń ludzi.

To stanowczo za mało na to, by zgodnie z ewolucją dobór naturalny zmienił nasze geny i dostosował nas do znacząco innej diety. Z diety, w której rośliny stanowiły stanowiły najwyżej 2/3, w tym pszenica praktycznie nie istniała, doszliśmy do sytuacji gdy opieramy się głównie na pszenicy. Mięso jest teraz bardzo niemądrze i celowo wykluczane.

Uprawy od niedawna

Pierwsze uprawy zbóż pojawiły się w okresie późnego paleolitu, ok. 10 000 lat temu. Stosunkowo niedawno w naszej historii. Zbiegło się to z dwiema sytuacjami. Po pierwsze zaczęły wymierać duże ssaki, które dotąd były podstawą jadłospisu. Po trosze przyczynił się do tego właśnie człowiek i powszechne polowania.

Po drugie populacja ludzi zaczęła się mocno rozrastać w związku z osiągnięciami cywilizacji. Ze zwiększaniem się populacji, wzrosły zapotrzebowania. Potrzeba było więcej, łatwo dostępnego pokarmu.

Uprawy pszenicy umożliwiły dalszy rozwój cywilizacji

Naturalne stało się więc zaspokojenie coraz większego popytu na żywność poprzez uprawy zbóż, przede wszystkim pszenicy. Jednocześnie szukano innych źródeł mięsa. Stąd wśród składników diety pojawiły się ryby, owoce morza, ptaki i małe zwierzęta. Rozpowszechniona była hodowla zwierząt.

Uprawy pszenicy pojawiły się najpierw w rejonie dzisiejszej Turcji. Uprawiane były wzięte prosto z natury odmiany diploidalne (einkorn) i tetraploidalne (emmer). Miały odpowiednio dwa i trzy komplety chromosomów.

W późniejszym okresie w wyniku upraw powstała hybryda heksaploidalna, która zawiera 4 komplety chromosomów. Ta odmiana stanowi teraz zdecydowaną większość upraw (95%). Odmiany starsze, np. pszenica durum, jest uprawiana w Turcji i terenach Afryki, a w Europie znana jest pszenica orkisz.

Efekty rozwoju cywilizacji

W konsekwencji zmian cywilizacyjnych i upraw znacząco zmieniła się nasza dieta. Jednym z aspektów, które są inne, jest jej różnorodność. Przed tzw. rewolucją neolityczną ok. 10 000 lat temu obfitowała ona w różnorodne pokarmy.

Wg szacunków mogło ich być nawet ok 300 (łowiono i zbierano wszystko, co nadawało się do jedzenia). Teraz jest to zaledwie parę gatunków mięs i parędziesiąt roślin, z przewagą zbóż i pszenicą jako podstawą produktów piekarniczych.

Pszenica nie zawsze była podstawą naszej diety.

Niestety ta zmiana w menu i wiodąca rola pszenicy nie pozostała bez wpływu na życie człowieka. Nasi przodkowie, jedzący więcej mięs, byli nieco wyżsi, żyli średnio dłużej, jakość ich życia była lepsza. Byli zdrowsi, a wiele chronicznych chorób było nieobecnych. Znamienne jest określenie „choroby cywilizacyjne”, które pojawiły się wraz z uprawą.

Pszenica składa się w ok. 70% ze skrobi. Dzięki temu dostarcza dość dużo energii. Należy tu zauważyć, że nieurodzaj (niskie plony zbóż) wiązały się najczęściej z głodem. O ile mąka pszeniczna dostarcza sporo energii, gorzej już jest z innymi aspektami dobrego odżywienia.

Wartość pszenicy jest wątpliwa

Niestety zawartość białka w pszenicy wynosi zaledwie 14%, czyli dość mało. Co więcej, wątpliwa jest strawność zawartego tam białka. Oznacza to, że tylko część zawartego tam białka jest biodostępna i może być podstawą dobrego odżywienia organizmu. Większość białka pszenicy to gluten o udowodnionej małej strawności.

Zboża nie są też dobrym źródłem aminokwasów w porównaniu do mięsa. Zwraca się uwagę na niewielką ilość lizyny, również histydyna występuje w znacząco mniejszej ilości. Bardzo ważnym i niezbędnym składnikiem diety jest aminokwas tyrozyna, której też jest tu mało.  Jest m.in. prekursorem hormonów tarczycy i dopaminy.

Dla przykładu wołowina w porównaniu do obecnej w wypiekach pszenicy to odpowiednio: 1647/335 lizyny, 626/285 histydyny, 625/387 tyrozyny [mg/100g]. Widać więc, że mięso wołowe jest dużo lepszym źródłem aminokwasów.

Pszenica jest niebezpieczna jak obosieczny miecz.

Gluten nie tylko sprawia problemy ze względu na trawienie. Jest powiązany z chorobami autoimmunologicznymi, związanymi z rozwojem cywilizacji. Najważniejsze z nich to celiakia, choroba Duhringa, stwardnienie rozsiane, cukrzyca typu I, Hashimoto, depresja, autyzm i wiele innych. Ich pełniejsza lista jest tutaj. Białka pszenicy wywołują też dość powszechnie alergie.

Z drugiej strony to właśnie właściwości glutenu sprawiły, że rozwinęło się piekarnictwo. To gluten nadaje ciastu puszystość, spoistość i umożliwia wyrabianie. To dzięki niemu możliwy jest wzrost ciasta. Największa jego ilość zawarta jest w nasionie pszenicy, dzięki temu mąka pszeniczna stała się podstawą piekarnictwa.

Niestety nowoczesne odmiany pszenicy zawierają niedostateczne ilości minerałów i witamin. W zbożach nie ma witaminy C (podobnie jak w mięsie), brak też witaminy A oraz B12. Mało jest też innych witamin. Sytuację pogarsza też kiepska jakość ziem, a zarazem i ziaren, szczególnie w wysoko rozwiniętym rolnictwie krajów Europy Zachodniej. Prowadzi to do zmniejszenia ilości witamin i minerałów, które znajdują się w zbożach, a to droga do niedoborów.

O ile dużo więcej wartości mieści się w okrywie nasiennej (otręby, pieczywo pełnoziarniste), to ich biodostępność jest niska. Wiąże się to z dużą ilością błonnika, związanego z nim kwasu fitynowego (typowego dla błonnika pszennego) oraz występowania minerałów w nierozpuszczalnych kompleksach. Warto też pamiętać o szkodliwych lektynach.

Podsumowanie:

  • Nasz gatunek nie jest przystosowany do roślinnej diety.
  • Pszenica nie jest naturalnym posiłkiem człowieka.
  • Zboża, a szczególnie pszenica, zawierają mało białka i aminokwasów niezbędnych.
  • Dieta oparta na zbożach prowadzi do licznych niedoborów.
  • Większość białka pszenicy to gluten.
  • Gluten jest źródłem wielu chorób.
  • Duża zawartość skrobi jest przyczynną wysokiej kaloryczności produktów pszenicznych.
  • Dietę wzorowaną na tym co jadł nasz gatunek na początku stanowi dieta paleo.

Zadecyduj o swoim zdrowiu!

Biorąc coś do zjedzenia, bierzesz odpowiedzialność za swoje zdrowie. Twój sen wpływa na Twój dzień. Znasz przecież ogromny wpływ, jaki ma stres na Twój organizm.

Chcesz dowiedzieć się szczegółów? Napiszę, jak wielką rolę odgrywa dieta i styl życia.

Co więcej, dowiesz się jak utrzymać sprawność, zdrowie i zadbać w ten sposób o przyszłość. Wszystko to umożliwi Ci trening zdrowia.


Literatura

Shewry, P.R., 2009. Wheat. Journal of Experimental Botany, 60(6), pp.1537–1553.

Cordain, L., 1999. Cereal Grains: Humanity’s Double-Edged Sword. World Review Nutrition Diet, 84, pp.19–73.

Eaton, S.B. & Melwin, K., 1985. Paleolithic Nutrition. A consideration of Its Nature and Current Implications. The New England Journal of Medicine, 312(5), pp.283–289.

Eaton, S.B., Eaton, S.B. & Konner, M.J., 1997. Paleolithic nutrition revisited: a twelve-year retrospective on its nature and implications. European journal of clinical nutrition, 51(4), pp.207–216.

Konner, M. & Eaton, S.B., 2010. Paleolithic nutrition: Twenty-Five Years Later. Nutrition in Clinical Practice, 25(6), pp.594–602.

https://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list

Papas, A. M. (1999). Antioxidant status, diet, nutrition and health. CRC Press.

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s