Stres działa negatywnie na funkcjonowanie całego organizmu, w tym układu pokarmowego. Konsekwencją jest nieszczelne jelito. Utrzymująca się nieszczelność bariery jelitowej oznacza duże kłopoty, z autoagresją na czele.

Utrzymujący się stres wywołuje stan zwany rozszczelnieniem bariery jelitowej. Konsekwencją są choroby autoimmunologiczne.

Stres działa na cały układ pokarmowy

Stres jest odpowiedzią organizmu na tzw. stresory. Są to wszelkie czynniki działające na organizm i jednocześnie zaburzające jego normalne działanie. Stres oddziałuje negatywnie na cały organizm, lecz największe szkody robi w układzie pokarmowym. Obok stresu o podłożu fizyko-chemicznym (przegrzanie, stres oksydacyjny), duże znaczenie ma tu stres psychiczny.

Rezultaty reakcji stresowej są różnorakie. Problem zaczyna się już na poziomie przełyku, gdzie może wystąpić choroba refluksowa (GERD). Obok paru innych czynników, przyczynić się do niej może stres psychiczny. To samo tyczy się zresztą również wrzodów żołądka i dwunastnicy. Stres powoduje też zaburzenia w odpowiedzi układu pokarmowego na pożywienie.

Oznacza to osłabione wydzielanie soku żołądkowego i trzustkowego, osłabioną perystaltykę i w efekcie dyspepsję (niestrawność). Trawienie i ruchy perystaltyczne w obrębie układu pokarmowego zużywają ogromne ilości energii, które mogą być wykorzystane, w sytuacji stresowej.

Reakcja stresowa w gruncie rzeczy odpowiada sytuacji zwanej reakcją walki lub ucieczki. W takiej sytuacji raczej się nie je. Nie ma też potrzeby tracenia energii na trawienie. Wygląda więc na to, że zmiany działania układu pokarmowego są przystosowaniem do chwilowej z natury reakcji stresowej. Jeśli stres trwa długo, stają się niekorzystne.

Długotrwały stres powoduje niestrawność.

Poprzez jelita do mózgu i z powrotem

Układ pokarmowy powiązany z jelitem nazywa się jelitowym układem nerwowym (ang. enteric nervous system, ENS). Nazywany jest często naszym „drugim mózgiem” ze względu na ogrom komórek nerwowych, które go tworzą.

Jelitowy układ nerwowy powiązany jest z częścią obwodowego układu nerwowego, a ten połączony jest z centralnym układem nerwowym* (central nervous system, CNS). W ten sposób stresory, które działają na układ pokarmowy, są odbierane przez mózg. Część mózgu, zwana podwzgórzem, rozpoczyna reakcję stresową. Aktywowana jest tzw. oś podwzgórze-przysadka-nadnercza.

Stres jest efektem działania osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (osi HPA)

Podwzgórze produkuje hormon CRH. To zaś stymuluje przysadkową produkcję kolejnego hormonu ACTH działającego na nadnercza. Organ ten jest gruczołem endokrynnym produkującym rozmaite hormony o budowie sterydowej (których prekursorem jest cholesterol). Reakcją stresową jest ostatecznie wydzielenie glikokortykosteroidów takich jak kortyzol.

Reakcje stresowa w tym momencie zatacza koło. Prawdopodobnie bowiem to właśnie glikokortykosteroidy doprowadzają do tzw. cieknącego jelita. Dostanie się antygenów z pożywienia wywołuje…. reakcję stresową.

Skutek nieszczelności jest znamienny

W normalnej sytuacji bariera jelitowa nie przepuszcza nic, co jest większe od jonu lub cząsteczki wody. Cieknące jelito oznacza sytuację, w której przez barierę jelitową, do krwi, mogą przejść nawet tak duże cząsteczki, jak niestrawione białka.

Nieszczelne jelita to same kłopoty.

Dodam, że w jelicie nie powinno już ich być. Powinny by strawione przez szereg enzymów, poczynając od tych zawartych w żołądku. Problem jest, gdy żołądek jest niedokwaszony i nie trawi wydajnie. Do tego wiele białek obecnych w naszej diecie nie ulega trawieniu z definicji. Jest to gluten, białka mleka i lektyny.

Sytuacja po rozszczelnieniu jelita jest prawdziwie dewastująca dla organizmu. Przedstawianie się różnych antygenów z jedzenia prowadzi do wielu konsekwecji. Na początku powstaje reakcja zapalna, a kończy się na chorobach autoimmunologicznych. Problematyczne antygeny opisuje tu.

Przyczyny stresu

Oto parę czynników zwiększających stres:

  1. sytuacje działające negatywnie na psychikę
  2. toksyny i leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych
  3. uszkodzenie termiczne
  4. tzw. stres oksydacyjny (nadmiar wolnych rodników)
  5. tzw. stres karbonylowy (nadmiar cukru)
  6. niedokrwienie (ischemia)
  7. niedotlenienie (hypoxia)
  8. przegrzanie (hyperthermia)

Oprócz powyższych stresorów, czynników „cieknącego jelita” jest znacznie więcej. Negatywne efekty stresu pojawiają się, gdy trwa on długo (jest wiele następujących po sobie stresorów). Krótkotrwały stres nie jest zły. Niestety w dzisiejszym świecie jest on praktycznie stały. W efekcie stan rozszczelnionego jelita ciągle trwa. Nie ma pożądanego „uspokojenia”.

Stres psychiczny, powstający chociażby przy intensywnej pracy pod presją czasu, oddziałuje przede wszystkim na wydzielanie dużej ilości glikokortykosteroidów w wyniku aktywacji wspomnianej osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. I to właśnie ich przedstawiciel, kortyzol, oprócz innych hormonów i neuroprzekaźników, jest odpowiedzialny za rozszczelnienie jelita.

Trzy ostatnie z wymienionych cech odpowiada właściwe długiemu, wycieńczającemu wysiłkowi. Stwierdzono to wyraźnie w badaniach nad triatlonistami. Warto zauważyć, że już 60 min. biegu wywołuje niekorzystne zmiany w barierze jelitowej. Wysiłek musi być więc krótki, by był jeszcze zdrowy.

Niedokrwienie samo w sobie powoduje zmniejszenie dostępności źródeł energii dla komórek, w efekcie mniej ATP. Zbyt mała ilość energii prowadzi do śmierci komórek. Słaby przepływ krwi oznacza też zwiększenie stresu oksydacyjnego i karbonylowego (większe stężenie rodników i cukru).

Te same efekty wywołuje podwyższona temperatura. Wymaga ona zwiększenia przepływu krwi do skóry, w celu obniżenia jej temperatury. Skoro tak, mniej krwi trafi gdzie indziej. W rezultacie prowadzi to do niedokrwienia organów wewnętrznych.

Konsekwencje

Nieszczelne jelito można zdefiniować jako sytuację, w której duże cząsteczki (np. białka) przedostają się ze światła jelita do krwi. Przez „cieknące jelito” przenikają toksyny i antygeny (obce białka z żywności). To prowadzi do dwóch efektów. Z jednej strony trucizny powodują zatrucie organizmu.

Z drugiej antygeny stymulują produkcję stosownych przeciwciał. Przeciwciała są zdolne do łączenia się z obcymi białkami i „oznaczania” ich do likwidacji przez układ odpornościowy. Niestety, na skutek molekularnej mimikry, czyli podobieństwa, niszczone są też „własne” białka, a wraz z nimi całe komórki. Powstają choroby autoimmunologiczne.

Podsumowanie:

  1. Reakcja stresowa wynika z działania tzw. osi podwgórze-przysadka-nadnercza.
  2. Stres działa negatywnie na cały organizm.
  3. Pierwszą ofiarą stresu jest układ pokarmowy.
  4. Stres prowadzi do rozszczelnienia jelit, czego konsekwencją może być choroba autoimmunologiczna.

Literatura:

Podstawą autoimmunologii jest nieszczelne jelito:

Bhatia, V. & Tandon, R.K., 2005. Stress and the gastrointestinal tract. Journal of Gastroenterology and Hepatology, 20(February 2004), pp.332–339.

Lambert, G.P., 2009. Stress-induced gastrointestinal barrier dysfunction and its inflammatory effects. Journal of animal science, 87(14 Suppl), pp.101–108.

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s