Celiakia jest „sztandarową” chorobą autoimmunologiczną. Wynika to z dwóch prostych faktów Jest najlepiej opisana i jest o podłożu autoimmunologicznym. A co z resztą chorób cywilizacyjnych? Dominujące wśród nich choroby autoimmunologiczne widać wszędzie.

Gluten to przyczyna celiakii i innych chorób z autoagresji

Jak nie celiakia to co?

Reakcja na gluten (gliadynę) może być wieloraka. Jedną z możliwości jest wykrycie specyficznych przeciwciał, lecz brak zmian w tkance, typowych dla celiakii. Wynika to z dwojakiego działania glutenu. Z jednej strony wywołuje reakcję immunologiczną, z drugiej jest po prostu cytotoksyczny (niszczy komórki). Jeśli u danej osoby jego toksyczność nie objawi się w jelitach, nie nastąpi atrofia mikrokosmków, której szuka się w celiakii.


Zadecyduj o swoim zdrowiu!

Biorąc coś do zjedzenia, bierzesz odpowiedzialność za swoje zdrowie. Twój sen wpływa na Twój dzień. Znasz przecież ogromny wpływ, jaki ma stres na Twój organizm.

Chcesz dowiedzieć się szczegółów? Napiszę, jak wielką rolę odgrywa dieta i styl życia.

Co więcej, dowiesz się jak utrzymać sprawność, zdrowie i zadbać w ten sposób o przyszłość. Wszystko to umożliwi Ci trening zdrowia.


Jednocześnie powstaną jednak przeciwciała skierowane przeciw gliadynie. Przeciwciała te mogą niszczyć w zasadzie dowolną tkankę organizmu w procesie autoimmunologicznym. Również toksyczność krążących we krwi peptydów gliadyny może się objawić w innej niż jelitowa tkance. W rezultacie wpływ gliadyny objawić się może jako jedna z wielu chorób autoimmunologicznych.

Nadwrażliwość nie-celiakalna

Ostatnio zwrócono uwagę na pewne zjawisko. Mianowicie większość pacjentów doznających negatywnych objawów ze strony brzucha (ból, rozwolnienie, wzdęcia), mają je bezpośrednio po zjedzeniu zboża. Przy tym eliminacja glutenu poprawia dość szybko sytuację. Brak jest jednak typowych dla choroby trzewnej (celiakii) zmian w tkance. Możliwe są zaś objawy spoza jelit, takie jak zmęczenie, apatia.

Nie istnieje tak naprawdę żadna wiążąca i ustalona definicja nie-celiakalnej nadwrażliwości na gluten (NCGS). Najbardziej dokładna wydaje się definicja Londyńska, wg której objawy ze strony jelit ustępują po przejściu na dietę bezglutenową, a jednocześnie brak jest zmian histopatologicznych i reakcji immunologicznej. W zasadzie można powiedzieć, że NCGS pokrywa się z IBS opisywanym przeze mnie wcześniej, tyle że „drażliwość” jelita odnosi się konkretnie glutenu.

Jedno z efektów działania glutenu to NCGS

Spektrum chorób wywołanych gltenem jest znaczne

Najważniejszy wniosek z tego jest następujący. Gluten może wywołać negatywne efekty, pomimo braku wszystkich objawów typowych dla celiakii. Więcej, może nie być żadnych objawów ze strony jelit, nie być celiakii, a i tak powstaną przeciwciała przeciw gliadynie zdolne do atakowania własnych tkanek. Tak się stanie z pewnością, jeśli jelita będą nieszczelne.

Może nie być celiakii, powstanie za to inna choroba autoimmunologiczna, jak zapalenie tarczycy Hashimoto.

Oddziaływanie glutenu na organizm jest wielorakie. Celiakia jest jednym biegunem, gdzie gluten oddziałuje negatywnie bezpośrednio tam, gdzie dociera – czyli w jelicie. Już w tym momencie wytwarzane są przeciwciała i jednocześnie gluten wykazuje swoją toksyczność względem enterocytów, czyli komórek jelita. Wykrywa się atrofię mikrokosmków. Drugim biegunem jest NCGS, gdzie cytotoksyczność wobec jelita jest czasowa i nie wywołuje trwałych zmian w jelicie.

Przeciwciała przeciwko gliadynie

Czy organizm wytwarza przeciwciała w NCGS, i jakie, tego już powiedzieć jasno nie można. Być może nie, gdy bariera jelitowa jest szczelna. A być może nie powinno się tego wcale rozpatrywać, bo to że powstają przeciwciała to nie żadna patologia i nie powinno się tego traktować jako warunek tej choroby.

Co innego z celiakią. Wg ostatnich definicji, chorobę trzewną (celiakię) stwierdza się na podstawie obecności przeciwciał anty-TTG (przeciw transglutaminazie tkankowej), ewentualnie w ramach upewnienia się przeciw endomysium (EmA) lub deaminowanym peptydom gliadyny (anty-DAG). Ostatecznym wyznacznikiem tego, czy to celiakia, czy też nie, pozostaje biopsja.

Wiele pytań. Na razie mało odpowiedzi

Badania immunologiczne traktować należy pomocniczo. Tym bardziej, że przeciwciała anty-TTG mogą atakować i inne narządy i tkanki, nie tylko same jelita.

Przeciwciała przeciwko gliadynie to początek i ważny sygnał ostrzegawczy

Pierwotnymi przeciwciałami, wytwarzanym w odpowiedzi na dostającą się do krwi gliadynę, są jednak te skierowane przeciwko niej. Jak się okazuje, w NCGS wykrywano takie właśnie przeciwciała anty-glidynowe.

A więc reakcja immunologiczna jest, lecz nie ma trwałych zmian ściany jelita wynikających z cytotoksyczności gliadyny wobec mikrokosmków. Być może więc NCGS to tylko początkowa, mało groźna, forma celiakii?

Wnioski z tego wszystkiego

Te dwie, rozpatrywane sytuacje dotyczą jelit. Są i takie, w których powstają przeciwciała, które atakują różne inne organy. Podatność genetyczna decyduje o tym, czy dotknięty jest mózg, a może tarczyca. Są to inne choroby autoimmunologiczne, typu SM lub Hashimoto. Każda z nich charakteryzuje się „swoimi” przeciwciałami. W przypadku Hashimoto charakterystyczne jest np. przeciwciało anty-TPO, które atakuje jeden z enzymów tarczycy.

Podsumowując, sytuacja jest bardzo złożona. Może powstać chwilowe NCGS lub uszkodzenie jelita związane z celiakią. Jednocześnie powstające przeciwciała atakują samo jelito lub inne narządy. Celiakia może współwystępować z innymi chorobami z autoagresji lub też nie.

Genetyka decyduje, którą chorobę wywoła gluten

Podsumowanie:

  1. Gluten może wywołać przechodzące, stosunkowo mało znaczące efekty. Mówi się wtedy o NCGS.
  2. Rozwinięte objawy, włączenie ze stwierdzoną atrofią mikrokosmków, to już celiakia, czyli choroba trzewna.
  3. Spożywanie glutenu w połączeniu ze stresem powoduje tzw. cieknące jelito, a to istna puszka pandory.
  4. Spożycie glutenu wiąże się z powstaniem celiakii, NCGS zamiennie lub jednocześnie z innymi chorobami autoimmunologicznymi.

Masz wpływ na swoje zdrowie!

Zdrowie i sprawność fizyczna jest efektem dobrej diety i stylu życia.

Wokół siebie widzisz ludzi z łuszczycą i innymi chorobami skóry, reumatyzmem i problemami ze stawami?

Typowym problemem jest Hashimoto, czyli zapalenie tarczycy. Z pewnością w swoim otoczeniu masz takie osoby. Czy tak musi być?

Dowiedz się jak temu zapobiec!


Literatura

Nijeboer, P. et al., 2013. Non-celiac gluten sensitivity. Is it in the gluten or the grain? Journal of Gastrointestinal and Liver Diseases, 22(4), pp.435–440.

Co myślisz? Zostaw komentarz poniżej!

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s