Są pewne białka, które mogą dostać się do krwi z jedzenia. Przechodzą przez żołądek ledwo tknięte enzymami trawiennymi  i mogą być wchłonięte przez nieszczelną barierę jelitową. Tam wywołują reakcję odpornościową i prowadzą do chorób autoimmunologicznych.


Pożywienie jest głównym źródłem antygenów (cząstek obcych), na które narażone są organizmy.

Reakcja na pożywienie

Jedzenie przechodzi przez układ pokarmowy, w szczególności przez jamę usną, żołądek i dwunastnicę. Tam też jest trawione. Jeśli chodzi o białka, kluczowy etap trawienie ma miejsce w żołądku.

Jeśli jednak trawienie w żołądku z jakichś przyczyn nie zachodzi lub zachodzi niedostatecznie, mało wydajny jest następny etap trawienia w dwunastnicy. W efekcie w dalszym odcinku jelita cienkiego – jelicie czczym i dalej krętym, nie może zajść końcowy proces trawienie białek – dipeptydów. Wchłonięciu mogą ulec niestrawione białka.

W tym momencie znaczenie ma naturalna szczelność nabłonka jelitowego. Otóż komórki tego nabłonka – enterocyty, są połączone białkami połączeń ścisłych (ang. tight junctions). Inaczej nazwać taką konstrukcję można barierą jelitową. Nie pozwala przeniknąć  większym cząsteczkom pomiędzy komórkami enterocytów.

Z wnętrza jelita do organizmu (pod nabłonek i do krwi) może przeniknąć tylko woda i minerały, czyli malutkie cząsteczki polarne. Oznacza to, że całe białka lub ich niestrawione fragmenty, nawet gdy przejdą do jelita, nie stanowią problemu. Nie mogą przejść przez barierę jelitową do krwi.

Rozszczelnienie jelita może być przejściowe i jest wtedy zupełnie nieszkodliwe

Niestety, ten naturalny stan potrafi być zaburzony. Jelito ulega rozszczelnieniu. Popularnie nazywa się to „cieknącym jelitem„. Ta obrazowa nazwa właściwie przedstawia ten proces. Połączenia szczelne nie są już szczelne, bariera jelitowa przestaje spełniać swoje funkcje.

Jest to stan przejściowy wywołany infekcjami lub czynnikami dietetycznymi. Niestety, w obliczu wielorakiego negatywnego wpływu jaki wywieramy na jelito, również stresu (reakcji organizmu na stresory), stan ten jest nienormalnie wyolbrzymiony lub patologicznie długotrwały. Jego chroniczność daje wielorakie konsekwencje, takie jak autoimmunologia.

Rozszczelnienie jelita to droga do autoimmunologii

Tak jak już pisałem, to rozszczelnienie jelita jest podstawowym źródłem chorób autoimmunologicznych. Cieknące jelito przepuszcza niestrawione białka. Ponieważ niestrawione białka z jedzenia są ciałem obcym, powstaje reakcja zapalna, która aktywuje układ odpornościowy.

Ten stan pobudza jelitowy układ odpornościowy (ang. GALT), a za tym idzie limfocyty T i B. Powstają przeciwciała przeciwko antygenom z pokarmu, które przedostały się do tkanki jelitowej. W normalnej sytuacji, czyli takiej do jakiej organizm jest stworzony i przygotowany stan zapalny wkrótce znika. Antygeny pokarmowe działają na jelito czasowo, chwilowo dostają się do krwi, są wykrywane przez przeciwciała i niszczone przez komórki odpornościowe.

Przedostanie się antygenów przez barierę jelitową prowadzi do reakcji odpornościowej.

Problem powstaje, gdy ekspozycja na antygeny pokarmowa jest długotrwała i duża. Wtedy w obliczu nieustannego narażenia na „zagrożenie” układ odpornościowy staje się wyczulony na dany antygen.

Powstają limfocyty T pamięci, które są wyczulone na konkretny antygen, tak  „na zapas”. Mogą w ten sposób wytworzyć silną reakcję zapalną na wypadek przyszłej ekspozycji na antygen. Powstają też limfocyty B pamięci, mogące w przyszłości wytworzyć specyficzne przeciwciała na dany antygen.

Co więcej, komórek limfocytów jest tak wiele, że bez trudności rozprzestrzeniają się po całym organizmie. To samo tyczy się przeciwciał, najczęściej z klasy IgA, IgM i IgG, które są przenoszone we krwi i roznoszone po całym organizmie. Te elementy układu odpornościowego mogą więc działać wszędzie.

Problematyczne białka

Jakie to antygeny białkowe mogą nietknięte lub tylko częściowo strawione docierać do jelita i przenikać przez barierę jelitową. Innymi słowy, jakie białka, korzystając z cieknącego jelita, wywołują stan zapalny i szereg chorób?

Dwa rodzaje białek z pewnością przechodzą przez żołądek częściowo nietknięte. Jest to gluten (składnik zbóż glutenowych) i kazeina (składnik mleka). To samo tyczy się jeszcze innej kategorii białek – lektyn. Głównym źródłem lektyn w diecie są rośliny (warzywa) strączkowe. Zaraz po nich należy wymienić tzw. psiankowate, czyli ziemniak i pomidor.

Należy równocześnie pamiętać, że liczne inne białka roślinne cechują się niższą od zwierzęcych biodostęnością <90%, co wskazuje na ich gorsze trawienie. Co więcej, dość powszechne jest niedokwaszenia żołądka, czyli niedostateczna kwasowość soku żołądkowego, wynikająca z niewłaściwych (i niestety powszechnych) przyzwyczajeń żywieniowych (np. picie przy jedzeniu). Mała kwasowość powoduje gorsze warunki do trawienia.

Oba wymienione wcześniej powody skutkują w niskiej strawności białek i możliwości ich przeniknięcia przez nieszczelną barierę jelitową. Stąd biorą się liczne problemy zdrowotne, wliczając w to alergie pokarmowe. Krótko mówiąc, z obcymi bułkami walczy układ odpornościowy.

Zboża, mleko i warzywa strączkowe – to problematyczne jedzenie.

Niestety białek tych dostarczamy stale duże ilości. Wystarczy policzyć ile jemy pieczywa i ciastek w ciągu dnia. To wszystko gluten, który przenika przez barierę jelitową do krwi. A tam wywołuje reakcję zapalną. Niektórzy to odczuwają, jak w celiakii lub NCGS, inni nie odczuwają problemów jelitowych, lecz objawia się to inaczej.

Podsumowanie:

  1. Antygeny zawarte w pożywieniu mogą wywołać reakcję układu pokarmowego.
  2. Przedostanie się antygenów przez barierę jelitową do krwi i reakcja zaalna jest uzależniona od rozszczelnienia jelita.
  3. Białka, które z pewnością mogą przedostać się do krwi to gluten, kazeina i lektyny.

Co myślisz? Zostaw komentarz poniżej!

Literatura

Vojdani, A., 2015. Molecular mimicry as a mechanism for food immune reactivities and autoimmunity. Alternative therapies in health and medicine, 21 Suppl 1, pp.34–45.

Reklamy

Skomentuj

Proszę zalogować się jedną z tych metod aby dodawać swoje komentarze:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s